 این آتیشو خودم با دستای خودم ساختم ومیدونم که
آتیش آخرت را هم خودم با دستای خودم میسازم
فرق دوتا آتیش اینکه که این آتیش را برای گرم کردنم درست کردم و
اگه اینجا بی تفاوت اونجا باشم قطعا آتیش اونجا هم با دستای خودم ساخته میشه
که قطعا خیلی بزرگتر وسخت تر از آتیش اینجاست. |
آیین وحدت بخش و دشمن شکن نماز جمعه ی شهر شال
۱- واژه تات : تات كلمه اي است تركي(البته منشاء فارسي هم دارد)، اين كلمه را تركان به افراد غير ترك اطلاق ميكردند همانند عجم كه عربها به افراد غير عرب مي گفتند واين كلمه همه افراد غير عرب را در بر ميگيرفت ليكن بخاطر اينكه بيشترين افراد مقابل اين دو فارس ها بودند اين جوري جا افتاده كه منظور فقط فارس زبانان هستند . همين الان هم به زبان فارسي غير ايراني را بيگانه مي نامند ولي امروزه بخاطر گستردگي تكنولوژي و ارتباط و تعيين جغرافياي كشور بطور مشخص همه كساني كه خارج از جغرافياي كشور ايران هستند را شامل ميشود يعني اينكه شامل فقط كشورهاي عرب همجوار نيست بلكه همه كشورها با زبانهاي مختلف كه خارج از جغرافيا ايران هستند را بيگانه گويند .
۲- واژه آذر : آذر به معناي آتش است ودر گذشته چون آتشكده هاي زيادي در مناطق شمال شرقي وغريي ايران وجود داشت به آنجا آذرستان يا آذر بايجان مي گفتند و پس از حاكم شدن تركان در آن منطقه اسم منطقه را بر روي زبان آنها نهادند كه امروزه به ساكنين آن مناطق آذري مي گويند.
۳- واژه ترك : به معناي زيبارو و خوش اندام مي باشد و ايرانيان به مردمان عثماني ترك مي گفتند
۴- واما زبان : در اين ايران سه زبان بيشتر وجود ندارد زبان فارسي زبان تركي و زبان عربي (تمامي گويش ها مثل مازني،تالشي - تاتي -گيلكي - بلوچي - لري- كردي - وفسي - هرزني و همه گويش هاي محلي ، خرده زبانهايي هستند از فارسي ) تركي وتركمني و استانبولي ... و از تركي هستند و در عربي و يا ديگر زبانهاي دنيا هم همين امر صادق است .
گزیده ای از ضرب المثل های زبان تاتی « شالی » :
در این بخش بنا دارم در جهت پاسداشت زبان «تاتی»، به گردآوری و ارایه برخی از ضرب المثل های شیرین و نغز «تاتی» بپردازم. یادآور می شوم که این ضرب المثل ها دارای معانی و موارد استفاده خاص بوده و در پس بسیاری از آنها، حکایت و داستان شیرینی نهفته است که امیدوارم در آینده نزدیک بتوانم به بیان پاره ای از آنها بپردازم. در این باره دست یاری به سوی همه شما عزیزان دراز نموده و تقاضا دارم، چنانچه مقاله پژوهشی یا ادبی، شعر، داستان، ضرب المثل، پژوهش و هر نوع مطلب دیگری در باره «تاتی» دارید، ما و دیگردوستاران «تات» را از آن بهره مند فرمایید.
خود را متعهد می دانم با رعایت امانت آنها به نام ارسال کننده درج نمایم.
یادآور می شوم، ضرب المثل های زیر به زبان « تاتی شال قزوین» می باشد.
1- وَیَه مَردنینه بیه، خُسور ای گَلِندومیه. ( عروس مُردنی بود، مرگش گردن پدر شوهر افتاد).
2- انگوره، انگوره مینه لَک اومیگره؛ همسا، همس ای مینه پند اومیگره.(انگور به انگور نگاه می کنه، می رسه؛ همسایه به همسایه نگاه می کنه، پند می گیره).
3- دُه پَر بی، همس ای سیر. (در دِه فراوانی باشه، همسایه ها سیر باشن).
4- غلاغِ جیلی اَبرارد، سیره لقمه ایش نِخورد. ( کلاغ از وقتی جوجه دار شد، لقمه سیر نخورد).
5- تِتی خوندِ کِیو عروسی، پوری خوندِ کِیو خبری نی. (در خونه دختر عروسیه، اما در خونه پسر خبری نیست).
6- آدُنیی اش جه دُنیی اش تایی. (اون دنیاش هم مثل همین دنیاش می مونه).
7- وا اِشته، شنی چِمِن دی. (باد مال تو باشه، شنه را به من بده).
8- لُیاسَ وازی اَبر مار. (مثل روباه حیله نکن).
9- دَلَه بِزه همیشه مو دومویه. (بز دَله همیشه در دام است).
10-کِلمه درختو اَبرمه. (کرم از خود درخت بیرون میاد).
11- بِراَ بِراَی رتّو مِنِکُشنده. (برادر را به جای برادر نمی کشند).
12-مَمون مِنِتونه ممونِ بینی، کیه خوند دونو. (مهمون نمی تونه مهمون را ببینه، صاحبخونه هردو را).
13-هواَی میکایی وهار هوا. (حال هوات مثل هوای بهاره).
14- زِمسون تمونا می بِه، ذغالِ دیم سیاه میمی نی. ( زمستان به پایان می رسه، روسیاهی برای ذغال می مونه).
15- چِمِن سر داوو گَپ مَزن.( موقعی که من رو شانس هستم تو حرف نزن).کنایه از این که بی موقع حرف نزن.
16- گَپ‘ گپ ماره.(حرف، حرف میآورد).
17- بِزَه فکرِ کُشتِ یَه، قصاب فکرِ پی.( بُز در فکر کشته شدنه، اما قصاب در فکر اینکه چربی شکم اونا چه جوری در بیاره).کنایه از اینکه یک نفر در فکر نجات خود از مشکل است و دیگری به دنبال اینکه از وضع پیش آمده بیشترین سود را ببرد.
18-تَریت یو دوولَمه یَکّی ییندَه.( تِلیت و دوولمه یکی هستند). کنایه از این که معنای دو واژه یا نتیجه دو کار یا دو روش یکی خواهد بود.
19-اگرپولی دَرده بی، شاهِ سر سِبیلو تالاره میزنی.(پول داشته باشی روی سبیل شاه تالار میسازی). کنایه از اینکه اگرپولدار باشی هر کار سختی را میتوانی انجام بدهی.
20-دَس دَسه می شوره، آ دَس آمیگرده دیمه می شوره(دست، دست را می شوید.اون دست بر می گردد صورت را می شوید ). کنایه از حمایت وهمیاری همنوعان با یکدیگر است.
منبع : http://farhangetat.persianblog.ir/
پراكندگی تات ها با ذكر نام استان ،شهرستان و روستا
استان اردبيل: شهرستان خلخال شهر کلور ٬ درو ،شال ٬دیز ٬جیرنده ٬ طهارم ٬ عنبران ٬ میناباد ٬ میرزانق٬ کلش ٬ سروآباد ٬ پیله زیر٬ پیله رود ٬ جید ٬ لرد ٬ اسبو ٬ اسکستان ٬ تولش٬ کجل ،کرن ٬ گیلوان ،گلوزان ،کهل ،گندم آباد ، طارم ، عنبران علیا ٬ لنکران٬ شهرستان کوثر روستای ... شهرستان نمین روستاهای...
استان قزوین : شهرستان تاکستان ٬ شهر تاکستان - بخش اسفرورین ٬ شهر اسفرورین - روستای قرقسین بوئین زهرا، و شهرستان بوپین زهرا شهرهای شال ٬ دانسفهان ،سگزآباد و روستاهای خیارج ٬خوزنین ٬خروزان ٬ ابراهیم آباد ، قلعه گنجی ٬٬ در اطراف قزوین روستای دیگر مثل انظیر ،رزجرد ٬الولک ٬حصار خروان ،طارم قزوین و روستاهای زیاران ،صمغ آباد،تیخور، توداران ، آقچری، خوزنان ، آتانک ، جزمه ، دارسرور ، کهوان ، کذلک ،میانکوه ، ابراهیم آباد ، از توابع دهستان فشکلدره بخش آبیک استان قزوین و تعدادی از روستاهای شهرستان طالقان هم تات هستند / روستای زرجه بوستان در آبیک قزوین/
استان تهران : شهرستان کرج بخش حصارک و عظیمیه و.. شهرستان قدس و... شهرستان طالقان ٬ شهرستان رودبار زیتون ٬شهرستان شمران ٬ روبار قصران ٬ و چند روستا در دماوند همسایه رودبار قصران
استان آذربایجان شرقی: روستای کرینگان از توابع شهرستان ورزقان ، روستاهای دیگری در منطقه ی خاروانا ،میشه پارا ، ونستان و در بخش ارسباران دهستان حسنو ، خوی نرآو ، ارزین و کلاسور .
استان زنجان : شهرستان طارم روستاهای سیاهورود، گندمآباد، سرخه سنگ ٬ قوچان ٬نوکیان ٬بندرگاه٬ هزاررود، چرزه، جمال آباد، باکلور،سرخه میشه ، کلاسر و قسمت های از گیلوان - و روستای خوئین و سفیدکمر از توابع ایجرود استان زنجان
استان گیلان : شهرستان رودبار و روستاهای اطراف
استان اصفهان : شهرستان نطنز روستای ابیانه
خراسان شمالی: چند روستا از توابع شهرستان بجنورد بنام های ،اندقان ،خراشا،کرف،جربت،دوبرجه، جوشقان ،راز ، کیفان ، جاجرم ومحمودآباد ( منبع کتاب تاتهای ایران و قفقاز صفحه ۹ مولف دکتر علی عبدلی)
استان گلستان : در استر آباد طایفه ای به زبان تاتی سخن میگویند(منبع کتاب تاتهای ایران و قفقاز صفحه ۱۰ مولف دکتر علی عبدلی) چند روستا از شهرستان مينودشت مثل ده چناشك ؛قلعه قافه؛ دوزين و ..درخواست دارم جهت تاييد چند روستاي آخر لطفن شماره تماس خود را بنويسيد.
استان سمنان : روستاهای ...
استان مرکزی : روستاهایی از توابع شهرستان اراک همچون عیسی آباد، اماران ، وفس ،تفرش (منبع کتاب تاتهای ایران و قفقاز صفحه ۱۰ مولف دکتر علی عبدلی)
ابیانه یکی از روستاهای شهرستان نطنز در استان اصفهان است که در چهل کیلومتری وغرب شهر نطنز واقع شده است دردامنه کوه و هوای بسیار خنکی دارد مردمان آن بیشتر به کشاورزی ودامپروری اشتغال دارند محصولات عمده آن میوه - غلات و لبنیات می باشد .مردمان آن دیار به تاتی سخن می گویند.
در ديگر كشورها : ۱- قفقاز ۲- تاجیکستان ۳- آذربایجان ۴- بمبئی هندوستان ۵- فلسطین اشغالی
پراکنش تاتهای قفقاز : داغستان - دربند - آبشوران - باکو - ناداران- سوراخانی - بالاخانی - موشتاغی -یوزونا - امیرخان - زیره - هووسن - بینه - خیله قویا - دوه چی - اسماعیل لی - خزین - قوناق کندی - قوتگاش - کابتاکو - تیرسران - مخاچ قلعه - افروجه - گنداب - سبازان - لاهیچ
توجه :
شال هم دراستان اردبیل و هم دراستان قزوین وجود دارد که گویش تاتی دارند .
شال شهري است در استان قزوين که در ۵۵ کیلومتری جنوب غربی مرکز استان قرار دارد.
شال روستایی در ارتفاع 1400 متری از سطح دریا و در فاصله 9 کیلومتر شهر کلور و 44کیلومتری جنوب شرقی شهر خلخال واقع شده است .
منبع : http://www.tat2000.blogfa.com/
